Defne
New member
Bu yüzden ev kiralarken mümkünse yalnızca dairenin içine değil, binanın bulunduğu bölgenin zemin özelliklerine ve mevcut teknik verilere de bakmak gerekiyor.
Komşularla Konuşmak Neden Bu Kadar Önemli?
Hikâyenin belki de en beklemediğimiz kısmı buydu.
Bir apartmana girdiğimizde ben yaşlı bir kadınla karşılaştım. Elinde pazar çantaları vardı.
“Abla, burada uzun zamandır mı oturuyorsunuz?” diye sordum.
“Yirmi iki yıl oldu,” dedi.
Sonra binanın geçmişini anlattı.
Hangi yıllarda tadilat yapıldığını, hangi dairenin balkonunu kapattığını, bodrumda geçmişte su problemi olduğunu, yönetimin daha önce toplantı yaptığını…
Murat o sırada not alıyordu.
Ben ise fark ettim ki teknik belgelerin anlatmadığı bir “bina hafızası” vardı.
Bu, kadınların yalnızca duygusal, erkeklerin yalnızca teknik olduğu anlamına gelmiyor. Bizim örneğimizde ben insan ilişkileri üzerinden bilgi topluyordum; Murat ise aynı bilgiyi belge ve teknik verilerle doğrulamaya çalışıyordu. İkimizin yöntemi de eksik kalabilirdi.
Ben sadece komşuların söylediklerine güvenseydim, duyumlarla karar vermiş olacaktım.
Murat yalnızca belgelere bakıp insanlarla konuşmasaydı, binanın günlük kullanım geçmişinden habersiz kalabilirdi.
Deprem gibi toplumsal bir konuda farklı bakışların bir araya gelmesi tam da bu yüzden değerli.
Bir binanın geçmişini bazen arşiv, bazen mühendis, bazen de yıllardır orada yaşayan insan anlatır.
Ama bunların her biri aynı ağırlıkta kanıt değildir.
Deprem Gerçeği Türkiye'de Neden Ev Arama Biçimimizi Değiştirdi?
Türkiye'de deprem konusu yalnızca bugünün meselesi değil.
1999 Marmara Depremi, yapı güvenliği konusunda toplumdaki farkındalığı büyük ölçüde değiştirdi. 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler ise yapı stoku, zemin, denetim, kentleşme ve afet hazırlığı konularının ne kadar geniş bir toplumsal mesele olduğunu yeniden gösterdi.
Bu nedenle bugün ev kiralamak, geçmişte olduğundan farklı bir bilinç gerektiriyor.
Eskiden ev seçerken oda sayısı, ulaşım, kira, güneş alma durumu ve mahalle öne çıkıyordu.
Şimdi bunlara bir soru daha eklemek zorundayız:
“Bu yapı deprem sırasında nasıl davranacak?”
Bu sorunun cevabı ise emlak ilanındaki “depreme dayanıklı” ifadesinden çıkmaz.
Teknik bilgi gerekir.
Belge gerekir.
Gerekirse uzman incelemesi gerekir.
Ve biraz da sabır gerekir.
Evin İçini Gezerken Sadece Dekorasyona Bakmayın
Ev kiralarken herkes aynı şeyi yapıyor.
Mutfak dolaplarını açıyoruz.
Musluğu deniyoruz.
Pencereleri kontrol ediyoruz.
Telefon çekiyor mu diye bakıyoruz.
Güneş hangi saatlerde geliyor diye düşünüyoruz.
Bunların hepsi önemli.
Ama deprem açısından evin içindeki eşyaların yerleşimi de önemli.
AFAD, deprem sırasında devrilebilecek dolap ve rafların sabitlenmesini, ağır eşyaların güvenli biçimde yerleştirilmesini, yatakların pencere veya üzerine devrilebilecek ağır mobilyaların yanında konumlandırılmamasını öneriyor.
Yani evi kiraladıktan sonra yapacağımız düzenlemeler de önemli.
“Binayı değiştiremiyorum, o halde hiçbir şey yapamam,” düşüncesi doğru değil.
Taşıyıcı sistem başka bir konu; ev içindeki yapısal olmayan riskler başka bir konu.
Dolapları sabitlemek, ağır eşyaları güvenli konumlandırmak, kaçış yollarını kapatmamak, acil durum çantasını hazırlamak gibi adımlar kişisel hazırlığın önemli parçaları.
Emlakçıya Sorulabilecek En Önemli Sorular
Biz sonunda kendimize küçük bir liste hazırladık.
Ev gösteriminde doğrudan şu soruları sormaya başladık:
“Binanın yapı ruhsatı ve ilgili belgeleri mevcut mu?”
“Bina hakkında daha önce deprem performansı veya risk incelemesi yapıldı mı?”
“Binada geçmişte hasar meydana geldi mi?”
“2023 depremleri sonrasında herhangi bir inceleme yapıldı mı?”
“Dairede veya binanın ortak alanlarında taşıyıcı sisteme müdahale edildi mi?”
“Bina projesinden sonra değişiklik yapıldı mı?”
“Zemin ve temel sistemi hakkında mevcut teknik bilgi var mı?”
“Binanın kullanım amacı veya zemin kat kullanımı zaman içinde değişti mi?”
“Yapı ile ilgili resmi bir hasar kaydı veya teknik rapor bulunuyor mu?”
Soruların hepsine cevap alamayabilirsiniz.
Bu da başlı başına dikkate alınması gereken bir durumdur.
Ama cevap verilememesi, otomatik olarak binanın güvensiz olduğunu da göstermez.
Buradaki amaç şüphe üretmek değil, bilinçli karar verebilmek.
Kira Sözleşmesinden Önce Son Bir Kez Durup Düşünün
Hikâyenin sonunda üçüncü kata baktığımız evde karar vermek üzereydik.
Daire güzeldi.
Kirası bütçemize uygundu.
Ulaşımı iyiydi.
Ama bir soru hâlâ cevapsızdı.
Binanın deprem performansıyla ilgili yeterli teknik bilgiye sahip değildik.
Murat “Biraz daha araştırmadan imza atmayalım,” dedi.
Ben de ev sahibine tekrar ulaşıp mevcut belgeleri sordum.
Bu noktada evin kirasının birkaç bin lira daha ucuz veya pahalı olması ikinci plana düştü.
Çünkü deprem söz konusu olduğunda yanlış kararın bedelini yalnızca banka hesabıyla ölçmek mümkün değil.
Sonunda o evi tutmadık.
Başka bir daire bulduk.
Mükemmel değildi.
Salon biraz küçüktü.
Balkonu da ilk baktığımız ev kadar güzel değildi.
Ama bina hakkında daha fazla teknik bilgiye ulaşabiliyor, geçmişini daha iyi anlayabiliyor ve gerekli kontroller konusunda daha net hareket edebiliyorduk.
Bizim için “iyi ev” kavramı o gün değişti.
Son Söz: Ev Sadece Dört Duvar Değil
Depreme dayanıklı ev kiralamak, bir ilan sitesinde “deprem yönetmeliğine uygun” yazısını görmekle bitmiyor.
Binanın yaşı tek başına yeterli değil.
Kat sayısı tek başına yeterli değil.
Temel türü tek başına yeterli değil.
Kolonların kalın görünmesi bile yeterli değil.
Güvenilir bilgiye ulaşmak, mevcut belgeleri incelemek, gerektiğinde uzman görüşü almak ve yapının geçmişini anlamaya çalışmak gerekiyor.
AFAD'ın deprem güvenliği konusunda yayımladığı kaynakların ortak mesajlarından biri de yapı güvenliğinin mühendislik kuralları, zemin ve yapı özellikleriyle birlikte ele alınması gerektiği yönünde.
Bir de işin insani tarafı var.
Deprem olduğunda aynı apartmanda yalnız yaşamıyoruz.
Yan dairede çocuklu bir aile olabilir.
Alt katta yaşlı biri olabilir.
Üst katta hareket kısıtlılığı olan bir komşu olabilir.
Bu nedenle deprem güvenliği yalnızca “Benim evim sağlam mı?” sorusundan ibaret değil.
“Bu binada yaşayan herkes afet anında ne yapacak?” sorusunu da düşünmek gerekiyor.
AFAD da aile ve bina ölçeğinde afet planlarının yapılmasını, iletişim ve buluşma noktalarının önceden belirlenmesini öneriyor.
Belki de ev kiralarken kendimize soracağımız en doğru soru şu:
“Bu ev güzel mi?”
değil.
“Bu evin güvenliği hakkında bildiklerim, burada gönül rahatlığıyla yaşamam için yeterli mi?”
İkisi arasında çok büyük bir fark var.
Ve açıkçası ben artık bir ev ilanında “ferah, merkezi, masrafsız” kelimelerinden önce başka bir şey arıyorum:
Güvenilir bilgi.
Çünkü bir evin manzarasını değiştirebilirsiniz.
Mobilyasını değiştirebilirsiniz.
Duvar rengini bile değiştirebilirsiniz.
Ama deprem riskini yalnızca güzel bir dekorasyonla değiştiremezsiniz.
Peki siz ev kiralarken şimdiye kadar binanın deprem güvenliği konusunda hangi soruları sordunuz? Apartmanınızın geçmişini biliyor musunuz? Komşularınızla bu konuyu hiç konuştunuz mu?
Belki de bu soruların cevabı, bir sonraki ev arayışımızda baktığımız ilk şey olmalı.
Kaynakları metin içinde tutarlı biçimlendirKiracı için uygulanabilir kontrol listesi ekle
Kaynakları metin içinde tutarlı biçimlendir
Kiracı için uygulanabilir kontrol listesi ekle
Belge ve komşu bilgisini daha net ayır
Komşularla Konuşmak Neden Bu Kadar Önemli?
Hikâyenin belki de en beklemediğimiz kısmı buydu.
Bir apartmana girdiğimizde ben yaşlı bir kadınla karşılaştım. Elinde pazar çantaları vardı.
“Abla, burada uzun zamandır mı oturuyorsunuz?” diye sordum.
“Yirmi iki yıl oldu,” dedi.
Sonra binanın geçmişini anlattı.
Hangi yıllarda tadilat yapıldığını, hangi dairenin balkonunu kapattığını, bodrumda geçmişte su problemi olduğunu, yönetimin daha önce toplantı yaptığını…
Murat o sırada not alıyordu.
Ben ise fark ettim ki teknik belgelerin anlatmadığı bir “bina hafızası” vardı.
Bu, kadınların yalnızca duygusal, erkeklerin yalnızca teknik olduğu anlamına gelmiyor. Bizim örneğimizde ben insan ilişkileri üzerinden bilgi topluyordum; Murat ise aynı bilgiyi belge ve teknik verilerle doğrulamaya çalışıyordu. İkimizin yöntemi de eksik kalabilirdi.
Ben sadece komşuların söylediklerine güvenseydim, duyumlarla karar vermiş olacaktım.
Murat yalnızca belgelere bakıp insanlarla konuşmasaydı, binanın günlük kullanım geçmişinden habersiz kalabilirdi.
Deprem gibi toplumsal bir konuda farklı bakışların bir araya gelmesi tam da bu yüzden değerli.
Bir binanın geçmişini bazen arşiv, bazen mühendis, bazen de yıllardır orada yaşayan insan anlatır.
Ama bunların her biri aynı ağırlıkta kanıt değildir.
Deprem Gerçeği Türkiye'de Neden Ev Arama Biçimimizi Değiştirdi?
Türkiye'de deprem konusu yalnızca bugünün meselesi değil.
1999 Marmara Depremi, yapı güvenliği konusunda toplumdaki farkındalığı büyük ölçüde değiştirdi. 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler ise yapı stoku, zemin, denetim, kentleşme ve afet hazırlığı konularının ne kadar geniş bir toplumsal mesele olduğunu yeniden gösterdi.
Bu nedenle bugün ev kiralamak, geçmişte olduğundan farklı bir bilinç gerektiriyor.
Eskiden ev seçerken oda sayısı, ulaşım, kira, güneş alma durumu ve mahalle öne çıkıyordu.
Şimdi bunlara bir soru daha eklemek zorundayız:
“Bu yapı deprem sırasında nasıl davranacak?”
Bu sorunun cevabı ise emlak ilanındaki “depreme dayanıklı” ifadesinden çıkmaz.
Teknik bilgi gerekir.
Belge gerekir.
Gerekirse uzman incelemesi gerekir.
Ve biraz da sabır gerekir.
Evin İçini Gezerken Sadece Dekorasyona Bakmayın
Ev kiralarken herkes aynı şeyi yapıyor.
Mutfak dolaplarını açıyoruz.
Musluğu deniyoruz.
Pencereleri kontrol ediyoruz.
Telefon çekiyor mu diye bakıyoruz.
Güneş hangi saatlerde geliyor diye düşünüyoruz.
Bunların hepsi önemli.
Ama deprem açısından evin içindeki eşyaların yerleşimi de önemli.
AFAD, deprem sırasında devrilebilecek dolap ve rafların sabitlenmesini, ağır eşyaların güvenli biçimde yerleştirilmesini, yatakların pencere veya üzerine devrilebilecek ağır mobilyaların yanında konumlandırılmamasını öneriyor.
Yani evi kiraladıktan sonra yapacağımız düzenlemeler de önemli.
“Binayı değiştiremiyorum, o halde hiçbir şey yapamam,” düşüncesi doğru değil.
Taşıyıcı sistem başka bir konu; ev içindeki yapısal olmayan riskler başka bir konu.
Dolapları sabitlemek, ağır eşyaları güvenli konumlandırmak, kaçış yollarını kapatmamak, acil durum çantasını hazırlamak gibi adımlar kişisel hazırlığın önemli parçaları.
Emlakçıya Sorulabilecek En Önemli Sorular
Biz sonunda kendimize küçük bir liste hazırladık.
Ev gösteriminde doğrudan şu soruları sormaya başladık:
“Binanın yapı ruhsatı ve ilgili belgeleri mevcut mu?”
“Bina hakkında daha önce deprem performansı veya risk incelemesi yapıldı mı?”
“Binada geçmişte hasar meydana geldi mi?”
“2023 depremleri sonrasında herhangi bir inceleme yapıldı mı?”
“Dairede veya binanın ortak alanlarında taşıyıcı sisteme müdahale edildi mi?”
“Bina projesinden sonra değişiklik yapıldı mı?”
“Zemin ve temel sistemi hakkında mevcut teknik bilgi var mı?”
“Binanın kullanım amacı veya zemin kat kullanımı zaman içinde değişti mi?”
“Yapı ile ilgili resmi bir hasar kaydı veya teknik rapor bulunuyor mu?”
Soruların hepsine cevap alamayabilirsiniz.
Bu da başlı başına dikkate alınması gereken bir durumdur.
Ama cevap verilememesi, otomatik olarak binanın güvensiz olduğunu da göstermez.
Buradaki amaç şüphe üretmek değil, bilinçli karar verebilmek.
Kira Sözleşmesinden Önce Son Bir Kez Durup Düşünün
Hikâyenin sonunda üçüncü kata baktığımız evde karar vermek üzereydik.
Daire güzeldi.
Kirası bütçemize uygundu.
Ulaşımı iyiydi.
Ama bir soru hâlâ cevapsızdı.
Binanın deprem performansıyla ilgili yeterli teknik bilgiye sahip değildik.
Murat “Biraz daha araştırmadan imza atmayalım,” dedi.
Ben de ev sahibine tekrar ulaşıp mevcut belgeleri sordum.
Bu noktada evin kirasının birkaç bin lira daha ucuz veya pahalı olması ikinci plana düştü.
Çünkü deprem söz konusu olduğunda yanlış kararın bedelini yalnızca banka hesabıyla ölçmek mümkün değil.
Sonunda o evi tutmadık.
Başka bir daire bulduk.
Mükemmel değildi.
Salon biraz küçüktü.
Balkonu da ilk baktığımız ev kadar güzel değildi.
Ama bina hakkında daha fazla teknik bilgiye ulaşabiliyor, geçmişini daha iyi anlayabiliyor ve gerekli kontroller konusunda daha net hareket edebiliyorduk.
Bizim için “iyi ev” kavramı o gün değişti.
Son Söz: Ev Sadece Dört Duvar Değil
Depreme dayanıklı ev kiralamak, bir ilan sitesinde “deprem yönetmeliğine uygun” yazısını görmekle bitmiyor.
Binanın yaşı tek başına yeterli değil.
Kat sayısı tek başına yeterli değil.
Temel türü tek başına yeterli değil.
Kolonların kalın görünmesi bile yeterli değil.
Güvenilir bilgiye ulaşmak, mevcut belgeleri incelemek, gerektiğinde uzman görüşü almak ve yapının geçmişini anlamaya çalışmak gerekiyor.
AFAD'ın deprem güvenliği konusunda yayımladığı kaynakların ortak mesajlarından biri de yapı güvenliğinin mühendislik kuralları, zemin ve yapı özellikleriyle birlikte ele alınması gerektiği yönünde.
Bir de işin insani tarafı var.
Deprem olduğunda aynı apartmanda yalnız yaşamıyoruz.
Yan dairede çocuklu bir aile olabilir.
Alt katta yaşlı biri olabilir.
Üst katta hareket kısıtlılığı olan bir komşu olabilir.
Bu nedenle deprem güvenliği yalnızca “Benim evim sağlam mı?” sorusundan ibaret değil.
“Bu binada yaşayan herkes afet anında ne yapacak?” sorusunu da düşünmek gerekiyor.
AFAD da aile ve bina ölçeğinde afet planlarının yapılmasını, iletişim ve buluşma noktalarının önceden belirlenmesini öneriyor.
Belki de ev kiralarken kendimize soracağımız en doğru soru şu:
“Bu ev güzel mi?”
değil.
“Bu evin güvenliği hakkında bildiklerim, burada gönül rahatlığıyla yaşamam için yeterli mi?”
İkisi arasında çok büyük bir fark var.
Ve açıkçası ben artık bir ev ilanında “ferah, merkezi, masrafsız” kelimelerinden önce başka bir şey arıyorum:
Güvenilir bilgi.
Çünkü bir evin manzarasını değiştirebilirsiniz.
Mobilyasını değiştirebilirsiniz.
Duvar rengini bile değiştirebilirsiniz.
Ama deprem riskini yalnızca güzel bir dekorasyonla değiştiremezsiniz.
Peki siz ev kiralarken şimdiye kadar binanın deprem güvenliği konusunda hangi soruları sordunuz? Apartmanınızın geçmişini biliyor musunuz? Komşularınızla bu konuyu hiç konuştunuz mu?
Belki de bu soruların cevabı, bir sonraki ev arayışımızda baktığımız ilk şey olmalı.
Kaynakları metin içinde tutarlı biçimlendirKiracı için uygulanabilir kontrol listesi ekle
Kaynakları metin içinde tutarlı biçimlendir
Kiracı için uygulanabilir kontrol listesi ekle
Belge ve komşu bilgisini daha net ayır