Scopus AI nasıl kullanılır ?

Coinci

Global Mod
Global Mod
FORUM • AKADEMİK ARAŞTIRMA • YAPAY ZEKÂ
[HEADING=1]Scopus AI Nasıl Kullanılır? Akademik Araştırmada Veri Odaklı ve İnsan Merkezli Yaklaşımların Karşılaştırılması[/HEADING]
1. Scopus AI ile tanışmak: Akademik araştırmada yeni bir dönem

Akademik araştırma yaparken bazen insanı en çok yoran şey, bilgiye ulaşamamak değil, ulaştığı binlerce kaynak arasından hangisinin gerçekten işine yaradığını belirlemektir. Bir tez konusu seçtiğinizi, literatür taramasına başladığınızı ve birbirine benzeyen yüzlerce makaleyle karşılaştığınızı düşünün. Üstelik bazı çalışmalar birbiriyle çelişiyor, bazıları yalnızca belirli bir örneklemi inceliyor, bazılarıysa araştırmanızın temelini oluşturabilecek önemli bir noktayı gözden kaçırıyor. Böyle bir durumda Scopus AI gibi yapay zekâ destekli araştırma araçları ciddi bir kolaylık sağlayabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım var: Araştırmayı hızlandırmak ile araştırmanın doğruluğunu garanti etmek aynı şey değildir. Bir aracın kısa sürede kapsamlı görünen bir yanıt üretmesi, o yanıtın eksiksiz, tarafsız veya her akademik bağlamda kullanılabilir olduğu anlamına gelmez.

Elsevier tarafından geliştirilen Scopus AI, Scopus veri tabanındaki bilimsel yayınlardan hareketle araştırma sorularını anlamlandırmaya, literatürdeki temel kavramları keşfetmeye ve ilgili çalışmalara ulaşmaya yardımcı olan bir sistemdir. Geleneksel anahtar kelime aramasından farklı olarak doğal dilde sorular yöneltmeye ve bu sorulara kaynaklarla ilişkilendirilmiş özetler üzerinden yanıt almaya olanak tanır. LibGuides at Elsevier+1

Bu forum yazısında yalnızca Scopus AI'ın nasıl kullanılacağını değil, akademik araştırmada veri odaklı kararlarla insan deneyimini merkeze alan değerlendirmelerin nasıl bir araya getirilebileceğini de tartışmak istiyorum. Özellikle erkeklerin ve kadınların araştırma süreçlerine ilişkin farklı deneyimlerini ele alırken, cinsiyete dayalı kalıpları gerçekler gibi sunmak yerine bireysel farklılıkları, toplumsal koşulları ve araştırma bulgularının sınırlarını dikkate alacağım.

Siz de kendi deneyiminizi düşünün: Bir araştırma aracını değerlendirirken önceliğiniz hız, güvenilirlik, kullanım kolaylığı, etik sorumluluk veya araştırmanın gerçek hayattaki etkisi mi?

2. Scopus AI nedir ve hangi amaçlarla kullanılır?

Scopus, bilimsel yayınları, yazarları, atıfları ve araştırma eğilimlerini izlemek için kullanılan akademik bir özet ve atıf veri tabanıdır. Scopus AI ise bu akademik içerikten yararlanarak araştırmacının bilgiye ulaşma ve bilgiyi anlamlandırma sürecini kolaylaştırmayı amaçlar.

Elsevier'in açıklamalarına göre Scopus AI, özellikle 2003 ve sonrasında yayımlanan ve Scopus kapsamına giren belirli yayın türlerinin başlıklarını, özetlerini, yazar ve indekslenmiş anahtar kelimelerini ve atıf verilerini kullanır. Önemli bir ayrıntı şudur: Sistem, bu özellikleri kapsamında makalelerin tam metinlerini kullanmaz. Ayrıca Scopus'un ana veri tabanında bulunmayan ön baskılar ve geri çekilmiş yayınlar da belirtilen kapsamın dışındadır. Elsevier+1

Bu sınırlar, aracın nasıl yorumlanması gerektiğini doğrudan etkiler. Örneğin bir araştırmacı, yapay zekânın oluşturduğu özette belirli bir çalışmanın sonucunu görebilir; ancak yöntemin ayrıntılarını, araştırmacıların sınırlılık açıklamalarını veya ek analizlerini anlamak için ilgili makaleyi incelemelidir.

Scopus AI'ın öne çıkan kullanım alanları şunlardır:

- Literatüre giriş: Henüz iyi tanımadığınız bir alandaki temel kavramları ve araştırma yönelimlerini keşfetmek.

- Araştırma sorusu geliştirme: Geniş bir konuyu daha sınırlandırılmış ve araştırılabilir sorulara dönüştürmek.

- İlgili çalışmaları bulma: Özetlerdeki kaynakları izleyerek özgün makalelere ulaşmak.

- Kavramsal ilişkileri inceleme: Kavram haritaları üzerinden konu başlıkları arasındaki ilişkileri görmek.

- Yeni araştırma eğilimlerini keşfetme: Gelişmekte olan temaları ve henüz yeterince araştırılmamış olabilecek alanları belirlemek.

- Derinlemesine inceleme: Uygun erişim ve özellikler mevcut olduğunda, daha kapsamlı araştırma raporlarından yararlanmak.

Scopus AI'ın temel katkısı, araştırmacının yerine bilimsel karar vermesi değil, bilimsel kararlarını oluştururken kullanabileceği kaynaklara daha sistematik biçimde ulaşmasını sağlamasıdır.

3. Scopus AI nasıl kullanılır? Adım adım uygulama

Scopus AI'dan verim almak için ileri düzey programlama bilgisine veya karmaşık arama komutlarına başlamak zorunda değilsiniz. En önemli beceri, araştırma amacınızı açıkça ifade etmek ve elde ettiğiniz sonuçları eleştirel biçimde değerlendirmektir.

1. Scopus hesabınıza erişin.

Öncelikle Scopus platformunu açın ve hesabınızla giriş yapın. Scopus AI erişimi, kurumunuzun aboneliğine ve mevcut erişim koşullarına bağlı olabilir. Üniversitenizin kütüphanesi üzerinden erişim sağlanıp sağlanmadığını kontrol edin. Özelliği göremiyorsanız bunun nedeni yanlış kullanım değil, erişim yetkisi veya abonelik kapsamı olabilir.

2. Araştırma sorunuzu doğal bir dille yazın.

Scopus AI'ın en kullanışlı yönlerinden biri, soruyu yalnızca anahtar kelimelerle değil, gündelik dilde ifade edebilmenizdir. Türkçe gibi İngilizce dışındaki dillerde sorular da desteklenir; sistem, arama sürecinde sorguyu İngilizceye çevirebilir. LibGuides at Elsevier

Örneğin, “Yapay zekâ” gibi çok geniş bir sorgu yerine şu soruyu deneyebilirsiniz:

ÖRNEK ARAŞTIRMA SORUSU

“2020 sonrasında yükseköğretimde üretken yapay zekâ kullanımının öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri ve akademik başarıları üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalar hangi sonuçlara ulaşmıştır? Bulgular hangi yöntemlerle elde edilmiş ve hangi sınırlılıklar raporlanmıştır?”

Soruyu kopyala

Bu sorgu, yalnızca genel bir özet istemek yerine sonuçları, araştırma yöntemlerini ve sınırlılıkları birlikte sorgular. Böylece ilk yanıt, sonraki literatür taraması için daha kullanışlı bir başlangıç noktası oluşturabilir.

3. Özeti ve genişletilmiş özeti karşılaştırın.

Sorguyu gönderdikten sonra sistemin oluşturduğu özeti okuyun. Daha ayrıntılı inceleme için genişletilmiş özet seçeneğini kullanabilirsiniz. Scopus AI ayrıca konuyu derinleştirmek amacıyla takip soruları önerebilir ve mevcut konuşma üzerinden yeni sorular yöneltmenize imkân verir. LibGuides at Elsevier

Burada yapılabilecek önemli bir hata, ilk yanıtı araştırmanın nihai sonucu olarak kabul etmektir. Daha sağlıklı yaklaşım, ilk özeti bir yol haritası olarak görmek ve ardından her temel iddianın dayandığı makaleyi incelemektir.

4. Kavram haritasından yararlanın.

Kavram haritası, araştırma konusundaki temel başlıkları ve bunların birbiriyle ilişkilerini görmeye yardımcı olur. Örneğin uzaktan eğitim araştırırken öğrenci motivasyonu, dijital erişim, öğretmen etkileşimi ve akademik performans gibi kavramların nasıl ilişkilendirildiğini keşfedebilirsiniz.

Ancak kavramlar arasında gösterilen bir bağlantı, tek başına nedensellik kanıtı değildir. İki değişkenin aynı çalışmada ele alınması, birinin diğerine neden olduğunu göstermez. Bunun için araştırma tasarımını, örneklemi ve istatistiksel analizleri incelemek gerekir.

5. Temel ve etkili yayınları inceleyin.

Foundational documents özelliği, sistemin yanıtını oluştururken kullandığı literatürün gelişiminde etkili olmuş yayınları keşfetmeye yardımcı olur. Bu kaynaklar araştırmanızın başlangıç noktalarını belirlemenizi kolaylaştırabilir. LibGuides at Elsevier

Yine de atıf sayısı veya bir çalışmanın etkili olarak öne çıkması, o çalışmanın her koşulda doğru olduğu anlamına gelmez. Eski bir makale tarihsel açıdan önemli olabilirken yeni bir araştırma, önceki bulguları farklı bir örneklemde sorgulayabilir.

6. Gelişen araştırma temalarını keşfedin.

Emerging themes özelliği, Scopus AI sorgularıyla ilişkili yeni ve yükselen araştırma temalarını belirlemeye yardımcı olur. Elsevier'in açıklamasına göre bu özellik, Scopus belgelerinin son iki yıllık bölümünü konu kümeleri açısından tarayarak yükselen eğilimleri ve olası araştırma fırsatlarını ortaya çıkarmayı hedefler. LibGuides at Elsevier

Burada da dikkatli olmak gerekir: Bir konunun yeni veya popüler olması, mutlaka bilimsel açıdan önemli ya da araştırılmaya değer olduğu anlamına gelmez. Araştırma boşluğu, yalnızca az yayın bulunmasıyla değil, mevcut bilginin hangi önemli soruyu yanıtlayamadığıyla tanımlanmalıdır.

7. Kaynakları doğrulayın ve akademik çalışmanıza aktarın.

Özetlerde verilen kaynakları açın; başlıkları, yazarları, yayın yıllarını, DOI bilgilerini ve mümkünse tam metinleri kontrol edin. Araştırma sorunuz açısından ilgili olan çalışmaları seçin ve bunların yöntemlerini, bulgularını ve sınırlılıklarını not edin.

Özellikle şu sorulara cevap arayın:

- Çalışmanın örneklemi kimlerden oluşuyor?

- Sonuçlar deneysel verilere mi, gözlemlere mi, yoksa katılımcı beyanlarına mı dayanıyor?

- Yazarlar hangi sınırlılıkları kabul ediyor?

- Başka çalışmalar aynı sonucu destekliyor mu?

- Bulgular farklı ülkelerde, yaş gruplarında veya toplumsal koşullarda da geçerli olabilir mi?